മൊബൈല് ഫോണിലെ പിക്സലുകള് നമ്മുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളെ വരയ്ക്കുകയും നോട്ടിഫിക്കേഷനുകള് നമ്മുടെ ദിനങ്ങളെ ക്രമീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തില്; സ്ക്രീനുകള് ഇന്നത്തെ യുവാക്കള്ക്ക് അനന്തമായ ലോകങ്ങളിലേക്കുള്ള ജാലകങ്ങളായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ടാബില് മുഴുകിയിരിക്കുന്ന ഒരു കൗമാരക്കാരനെയോ, ഒരു കണ്ടെത്തലില് തിളങ്ങുന്ന കണ്ണുകളെയോ, ഒരു വൈറല് വീഡിയോ പങ്കുവച്ചു ചിരിക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടം സുഹൃത്തുക്കളെയോ സങ്കല്പ്പിക്കുക. എന്നിരുന്നാലും, ആകര്ഷകമായ ഈ ഡിജിറ്റല് ചിത്രകമ്പോളത്തിനു കീഴില് അവസരങ്ങളുടെയും ജാഗ്രതയുടെയും സങ്കീര്ണ്ണമായ ഒരു പാരസ്പര്യം സംഭവിക്കുന്നുണ്ട്.
ഒരു ഘട്ടത്തില്, പുതുസാങ്കേതികവിദ്യ സ്വീകരിക്കാന് മടിച്ചിരുന്ന മുതിര്ന്ന പൗരന്മാര് ഇപ്പോള് വാട്ട്സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകളിലും യൂട്യൂബ് ട്യൂട്ടോറിയലുകളിലും ആശ്വാസം കണ്ടെത്തുന്നു. വിദൂര ജോലി, ഓണ്ലൈന് വിദ്യാഭ്യാസം, വെര്ച്വല് സോഷ്യലൈസിംഗ് എന്നിവ ആവശ്യകതകളായി മാറിയതിനാല്, ഉല്പ്പാദനക്ഷമമായ സ്ക്രീന് സമയത്തിനും ബുദ്ധിശൂന്യമായ സ്ക്രോളിംഗിനും ഇടയിലുള്ള അതിരുകള് മായുന്നു.
2026 ലേക്ക് നാം കാലെടുത്തുവയ്ക്കുമ്പോള്, സ്മാര്ട്ട്ഫോണുകള് സര്വ്വവ്യാപിയായതിനാല്, യുവാക്കള്ക്കിടയിലെ സ്ക്രീന് ഉപയോഗത്തെക്കുറിച്ചു മനസ്സിലാക്കിയിരിക്കേണ്ടത് സമയോചിതമെന്നു മാത്രമല്ല, അത് അത്യാവശ്യവുമാണ്. ഈ ലേഖനം സ്ക്രീനില് മുഴുകുന്നതിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷതകളെ ആരായുന്നു. അതിന്റെ വശീകരണം, അപകടങ്ങള്, സമന്വയത്തിലേക്കുള്ള വഴികള് എന്നിവ അന്വേഷിക്കുകയും മാതാപിതാക്കള്ക്കും അധ്യാപകള്ക്കും യുവ ഉപയോക്താക്കള്ക്കും മാര്ഗദര്ശനത്തിനാവശ്യമായ ഏറ്റവും പുതിയ ഉള്ക്കാഴ്ചകള് അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
മുംബൈയിലെ തിരക്കേറിയ തെരുവുകള് മുതല് കേരളത്തിലെ ശാന്തമായ ഗ്രാമങ്ങള് വരെ, സ്ക്രീനുകളുടെ തിളക്കം - സ്മാര്ട്ട്ഫോണുകള്, ടാബ്ലെറ്റുകള്, ലാപ്ടോപ്പുകള്, ടെലിവിഷനുകള് - ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത ഭാഗമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. സാങ്കേതികവിദ്യ വിദ്യാഭ്യാസം, വിനോദം, കണക്റ്റിവിറ്റി എന്നിവയ്ക്കുള്ള അഭൂതപൂര്വമായ അവസരങ്ങള് തുറന്നിട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അതിന്റെ അമിത ഉപയോഗം, തലമുറകളിലുടനീളവും പ്രത്യേകിച്ച് യുവാക്കള്ക്കിടയില്, മാനസികാരോഗ്യം, ബന്ധങ്ങള്, ഉല്പ്പാദനക്ഷമത എന്നിവയില് നിഴല് വീഴ്ത്തുന്നു. ഡിജിറ്റല് വിപ്ലവം, പ്രത്യേകിച്ച് കൗമാരക്കാര്ക്കും യുവാക്കള്ക്കും ഇടയില്, സ്ക്രീന് ഉപയോഗം വര്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 12-17 വയസ്സ് പ്രായമുള്ള കൗമാരക്കാര് ശരാശരി 7 മണിക്കൂര് 22 മിനിറ്റ് ദിവസേന സ്ക്രീന് സമയം ചെലവഴിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ഇത് അവരുടെ ഉണര്ന്നിരിക്കുന്ന സമയത്തിന്റെ ഏകദേശം 43% എടുക്കുന്നുണ്ടെന്നും സമീപകാല സ്ഥിതിവിവരങ്ങള് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
15-30 വയസ്സ് പ്രായമുള്ള ഇന്ത്യയിലെ യുവാക്കളെ സംബന്ധിച്ച്, സ്ക്രീന് ആസക്തി പ്രത്യേകിച്ച് ആശങ്കാജനകമാണ്. പലപ്പോഴും ‘ഡിജിറ്റല് നേറ്റീവ്സ്’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ ജനസംഖ്യാ വിഭാഗം, ഇന്ത്യയിലെ സാങ്കേതിക വിപ്ലവത്തിന്റെ മുന്നിരയിലാണ്; അതേസമയം അതിന്റെ ഏറ്റവും ബലഹീനരായ ഇരകളും കൂടിയാണ്.
ചില പ്രദേശങ്ങളില് ഈ കണക്ക് കൂടുതലാണ്; ഉദാഹരണത്തിന്, 41% കൗമാരക്കാര് ദിവസവും 8 മണിക്കൂറില് കൂടുതല് സ്ക്രീന് സമയം ചെലവഴിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളുണ്ട്. ആഗോള ശരാശരിയനുസരിച്ച്, 16-64 വയസ്സ് പ്രായമുള്ളവര് 6 മണിക്കൂറും 38 മിനിറ്റും സ്ക്രീനില് ചെലവഴിക്കുന്നു. യുഎസില്, കൗമാരക്കാരില് പകുതിയും നാലോ അതിലധികമോ മണിക്കൂര് ഇന്റര്നെറ്റ് ഉപയോഗിക്കുന്നു, ലാറ്റിനമേരിക്കന് വംശജരും അമേരിക്കൻ-ആഫ്രിക്കന് വംശജരുമായ കൗമാരക്കാര് യഥാക്രമം 58% ഉം 53% ഉം പേര് സ്ഥിരമായി ഇന്റര്നെറ്റ് ഉപയോഗിക്കുന്നുവെന്ന് റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്യുന്നു.
സ്ക്രീനിന്റെ വശീകരണം
2025 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, അതിവേഗം വളരുന്ന ഡിജിറ്റല് ഇന്ഫ്രാസ്ട്രക്ച്ചറുള്ള ഇന്ത്യ, 800 ദശലക്ഷത്തിലധികം സ്മാര്ട്ട്ഫോണ് ഉപയോക്താക്കളുടെ കേന്ദ്രമാണ്, ഇത് ഇന്ത്യയെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഡിജിറ്റല് വിപണികളില് ഒന്നാക്കി മാറ്റുന്നു. യുവാക്കള്ക്ക് സ്മാര്ട്ട്ഫോണുകള് വെറും ഉപകരണങ്ങള് മാത്രമല്ല. സോഷ്യല് മീഡിയ, ഗെയിമിംഗ്, സ്ട്രീമിംഗ്, തല്ക്ഷണ ആശയവിനിമയം എന്നിവയുടെ ഒരു പ്രപഞ്ചത്തിലേക്കുള്ള കവാടങ്ങളാണവ. ഇന്സ്റ്റാഗ്രാം, യൂട്യൂബ് പോലുള്ള ആപ്പുകളും PUBG, ഫ്രീ ഫയര് പോലുള്ള ഗെയിമിംഗ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളും സാംസ്കാരിക പ്രതിഭാസങ്ങളായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഉപയോക്താക്കളെ പിടിച്ചു നിറുത്തുന്നതിനായി രൂപകല്പ്പന ചെയ്ത ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ അനന്തമായ ധാരകള് ഇവ നിരന്തരം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഡോപാമൈന് പ്രേരിതമായ ഫീഡ്ബാക്ക് ലൂപ്പുകള്, ലൈക്കുകള്, അറിയിപ്പുകള്, ഇന്ഗെയിം റിവാര്ഡുകള് ഇതിനോടെല്ലാം ബന്ധപ്പെട്ടു നില്ക്കുക എന്നതു നിര്ബന്ധമാക്കുന്നു. പലപ്പോഴും യഥാര്ത്ഥ ലോകത്തിലെ ബന്ധങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കിക്കൊണ്ടായിരുന്നു അത്.
"മൊബൈൽ ഫോണിലെ പിക്സലുകൾ നമ്മുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളെ വരയ്ക്കുകയും നോട്ടിഫിക്കേഷനുകൾ നമ്മുടെ ദിനങ്ങളെ ക്രമീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് നാം ജീവിക്കുന്നത്. സ്ക്രീനുകൾ ഇന്ന് യുവാക്കൾക്ക് അനന്തമായ ലോകങ്ങളിലേക്കുള്ള ജാലകങ്ങളായി മാറിയിരിക്കുന്നു."
എന്നാല് ഇത് യുവാക്കളുടെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല. പഴയ തലമുറകളും ഡിജിറ്റല് ചുരുളിയിലേക്ക് കൂടുതല് വശീകരിക്കപ്പെടുന്നു. മധ്യവയസ്കരായ പ്രൊഫഷണലുകള് ജോലിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു സ്ക്രീനുകളില് മണിക്കൂറുകള് ചെലവഴിക്കുന്നു, അതേസമയം ഒരു ഘട്ടത്തില്, പുതുസാങ്കേതികവിദ്യ സ്വീകരിക്കാന് മടിച്ചിരുന്ന മുതിര്ന്ന പൗരന്മാര് ഇപ്പോള് വാട്ട്സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകളിലും യൂട്യൂബ് ട്യൂട്ടോറിയലുകളിലും ആശ്വാസം കണ്ടെത്തുന്നു. വിദൂര ജോലി, ഓണ്ലൈന് വിദ്യാഭ്യാസം, വെര്ച്വല് സോഷ്യലൈസിംഗ് എന്നിവ ആവശ്യകതകളായി മാറിയതിനാല്, ഉല്പ്പാദനക്ഷമമായ സ്ക്രീന് സമയത്തിനും ബുദ്ധിശൂന്യമായ സ്ക്രോളിംഗിനും ഇടയിലുള്ള അതിരുകള് മായുന്നു.
യുവാക്കളില് ഉണ്ടാകുന്ന ആഘാതം
15-30 വയസ്സ് പ്രായമുള്ള ഇന്ത്യയിലെ യുവാക്കളെ സംബന്ധിച്ച്, സ്ക്രീന് ആസക്തി പ്രത്യേകിച്ച് ആശങ്കാജനകമാണ്. പലപ്പോഴും 'ഡിജിറ്റല് നേറ്റീവ്സ്' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ ജനസംഖ്യാ വിഭാഗം, ഇന്ത്യയിലെ സാങ്കേതിക വിപ്ലവത്തിന്റെ മുന്നിരയിലാണ്; അതേസമയം അതിന്റെ ഏറ്റവും ബലഹീനരായ ഇരകളും കൂടിയാണ്. ഇന്ത്യന് കൗമാരക്കാര് ദിവസവും ശരാശരി 6-8 മണിക്കൂര് സ്ക്രീനുകളില് ചെലവഴിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പഠനങ്ങള് സൂചിപ്പിക്കുന്നു, പലരും ഒരു ദിവസം 100 തവണയില് കൂടുതല് ഫോണ് പരിശോധിക്കുന്നതായി സമ്മതിക്കുന്നു. ഈ അമിതമായ ഉപയോഗം നിരവധി പ്രശ്നങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു...
മാനസികാരോഗ്യ വെല്ലുവിളികള്: ദീര്ഘനേരത്തെ സ്ക്രീന് സമയം വര്ദ്ധിക്കുന്ന ഉത്കണ്ഠ, വിഷാദം, ഉറക്ക തകരാറുകള് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പ്രദര്ശനയോഗ്യമായ ഒരു ഓണ്ലൈന് വ്യക്തിത്വം നിലനിര്ത്താനുള്ള സമ്മര്ദ്ദം, സൈബര് ഭീഷണി, യാഥാര്ത്ഥ്യബോധമില്ലാത്ത സൗന്ദര്യ മാനദണ്ഡങ്ങള് എന്നിവയ്ക്ക് വിധേയരാകാനുള്ള സാധ്യത എന്നിവ യുവമനസ്സുകളെ ബാധിക്കുന്നു.
"സ്മാർട്ട്ഫോണുകൾ സർവ്വവ്യാപിയായ ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ യുവാക്കൾക്കിടയിലെ സ്ക്രീൻ ഉപയോഗത്തെക്കുറിച്ച് മനസ്സിലാക്കിയിരിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. ആകർഷകമായ ഈ ഡിജിറ്റൽ ചിത്രകമ്പോളത്തിനു കീഴിൽ അവസരങ്ങളുടെയും ജാഗ്രതയുടെയും സങ്കീർണ്ണമായ പാരസ്പര്യം സംഭവിക്കുന്നുണ്ട്."
അക്കാദമിക് തകര്ച്ച: സോഷ്യല് മീഡിയയോ ഗെയിമിംഗോ വഴി ശ്രദ്ധ തെറ്റുന്ന വിദ്യാര്ത്ഥികള് പലപ്പോഴും ഏകാഗ്രതയിലും ഉല്പ്പാദനക്ഷമതയിലും വെല്ലുവിളികള് നേരിടുന്നു. നാഷണല് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെന്റല് ഹെല്ത്ത് ആന്ഡ് ന്യൂറോ സയന്സസ് (നിംഹാന്സ്) നടത്തിയ 2023 ലെ സര്വേയില്, അമിതമായ സ്ക്രീന് ഉപയോഗം കാരണം 40% ഇന്ത്യന് വിദ്യാര്ത്ഥികളുടെയും വിദ്യാഭ്യാസമികവ് കുറഞ്ഞതായി റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തു.
ഇന്ത്യന് കൗമാരക്കാർ ദിവസവും ശരാശരി 6-8 മണിക്കൂര് സ്ക്രീനുകളില് ചെലവഴിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പഠനങ്ങള് സൂചിപ്പിക്കുന്നു, പലരും ഒരു ദിവസം 100 തവണയില് കൂടുതല് ഫോണ് പരിശോധിക്കുന്നതായി സമ്മതിക്കുന്നു. ഈ അമിതമായ ഉപയോഗം നിരവധി പ്രശ്നങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ബലഹീനമാകുന്ന ബന്ധങ്ങള്: വെര്ച്വല് ഇടപെടലുകള് നേരിട്ടുള്ള ബന്ധങ്ങള്ക്കു പകരമാകുന്നു. കുടുംബമൊന്നിച്ചുള്ള അത്താഴവേളകള് ഫോണിലെ നോട്ടിഫിക്കേഷനുകള് മൂലം തടസ്സപ്പെടുന്നു. സൗഹൃദങ്ങള് പലപ്പോഴും ലൈക്കുകളും ഇമോജികളുമായി ചുരുങ്ങുന്നു, വൈകാരിക അടുപ്പം ഇല്ലാതാക്കുന്നു.
പല തലമുറകളെ ബാധിക്കുന്ന ആശങ്ക
യുവാക്കള്ക്കാണ് ഏറ്റവും കൂടുതല് ആഘാതം നേരിടേണ്ടിവരുന്നതെങ്കിലും സ്ക്രീന് ആസക്തി പ്രായത്തിനതീതമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് ഇന്ത്യയിലെ കുതിച്ചുയരുന്ന ഐടി, സ്റ്റാര്ട്ടപ്പ് മേഖലകളിലെ ജോലി ചെയ്യുന്ന പ്രൊഫഷണലുകള്, ലാപ്ടോപ്പുകളില് ദീര്ഘനേരം ജോലി ചെയ്യുകയും സ്ലാക്ക് അല്ലെങ്കില് വാട്ട്സ്ആപ്പ് പോലുള്ള മെസേജിംഗ് ആപ്പുകള് വഴിയുള്ള നിരന്തരമായ കണക്റ്റിവിറ്റിയും മൂലം 'ഡിജിറ്റല് ഓവര്ലോഡ്' നേരിടുന്നു. ഇത് ജോലിയും ജീവിതവും തമ്മിലുള്ള അതിരുകള് മായിക്കുന്നു. ഇത് ക്ഷീണത്തിലേക്കും കുടുംബബന്ധങ്ങള് വഷളാകുന്നതിലേക്കും നയിക്കുന്നു. പ്രായമായവരില്, സ്ക്രീനുകളുടെ ആകര്ഷണം പലപ്പോഴും ടിവി ഷോകള് കാണുന്നതോ വാര്ത്താ ഫീഡുകളിലൂടെ അനന്തമായി സ്ക്രോള് ചെയ്യുന്നതോ ആയ ശീലമായിട്ടാണു കാണപ്പെടുന്നത്. ഇത് ഉദാസീനമായ ജീവിതശൈലിക്കും സാമൂഹിക ഒറ്റപ്പെടലിനും കാരണമാകുന്നു.
"ഓരോ നോട്ടിഫിക്കേഷനും നമ്മുടെ തലച്ചോറിൽ ഡോപാമൈൻ എന്ന രാസവസ്തു ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് വീണ്ടും വീണ്ടും സ്ക്രീനിലേക്ക് നോക്കാനുള്ള പ്രേരണ നൽകുകയും ഡിജിറ്റൽ അടിമത്തത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു."
കുട്ടികളും ഇതില് നിന്നൊഴിവാകുന്നില്ല. മാതാപിതാക്കള് കുട്ടികളെ നോക്കുന്ന ജോലി ഡിജിറ്റല് സ്ക്രീനുകളെ ഏല്പിക്കുന്നതു വര്ധിച്ചതോടെ, രണ്ട് വയസ്സുള്ള കുട്ടികള് പോലും മണിക്കൂറുകളോളം കാര്ട്ടൂണുകളും ഗെയിമുകളും കാണാന് ഇടയായിരിക്കുകയാണ്, ഇത് അവരുടെ വൈജ്ഞാനികവും സാമൂഹികവുമായ വളര്ച്ചക്കു തടസ്സമാകുന്നു. കുട്ടിക്കാലത്തെയുള്ള സ്ക്രീന് ആസക്തി ശ്രദ്ധാപരിധിയിലും ഭാഷാ വൈദഗ്ധ്യത്തിലും ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ച് ഇന്ത്യന് പീഡിയാട്രിക്സ് അക്കാദമി ആശങ്കകള് ഉന്നയിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സ്ക്രീന് ആസക്തിയുടെ സാംസ്കാരികവും സാമൂഹികവുമായ ചാലകശക്തികള്
ഇന്ത്യയുടെ സവിശേഷമായ സാമൂഹികസാംസ്കാരിക ഭൂപ്രകൃതി സ്ക്രീന് ആസക്തിയെ വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. വളരാനാഗ്രഹിക്കുന്ന മധ്യവര്ഗം സ്മാര്ട്ട്ഫോണുകളെ സാമൂഹികപദവിയുടെയും പുരോഗതിയുടെയും പ്രതീകങ്ങളായി കാണുന്നു. അവ അവയുടെ സര്വ്വവ്യാപിത്വത്തിന് കാരണമാകുന്നു. താങ്ങാനാവുന്ന ഡാറ്റ പ്ലാനുകളും വിലകുറഞ്ഞ ഉപകരണങ്ങളും ഇതിന്റെ ലഭ്യതയെ ജനാധിപത്യവല്ക്കരിച്ചി ട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ അവ അമിത ഉപയോഗത്തിനും ആക്കം കൂട്ടി. ട്രെന്ഡുകളെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞിരിക്കുകയും ഓണ്ലൈന് കമ്മ്യൂണിറ്റികളില് പങ്കെടുക്കുകയും ഒക്കെ ചെയ്യേണ്ടതാണെന്ന സാമൂഹിക സമ്മര്ദ്ദങ്ങള് വ്യക്തികളെ അവരുടെ ഉപകരണങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഗ്രാമീണ യുവാക്കള്ക്ക്, സ്ക്രീനുകള് ലോകത്തിലേക്ക് ഒരു ജാലകം നല്കുന്നു, എന്നാല് പരിമിതമായ ഡിജിറ്റല് സാക്ഷരത പലപ്പോഴും അനിയന്ത്രിതമായ ഉപഭോഗത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
"സത്യം അറിയാനുള്ള അന്വേഷണം പലരും വെറും കൗതുകമാക്കി മാറ്റുന്നു എന്നാണ് മനഃശാസ്ത്രജ്ഞർ പറയുന്നത്. ഡിജിറ്റൽ സ്ക്രീനുകൾ നൽകുന്ന വിവരപ്പൊരിച്ചിലിൽ യഥാർത്ഥ അറിവും സത്യവും തിരിച്ചറിയാൻ യുവാക്കൾക്ക് കഴിയാതെ പോകുന്നു."
വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായവും ഇതില് ഒരു പങ്കുവഹിക്കുന്നു. ജെഇഇ, നീറ്റ് പോലുള്ള മത്സര പരീക്ഷകള് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ അഭിലാഷങ്ങളില് ആധിപത്യം പുലര്ത്തുന്നതിനാല്, ഓണ്ലൈന് പഠന പ്ലാറ്റ്ഫോമുകള് വന് ജനപ്രീതി നേടി. എന്നിരുന്നാലും, ഈ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകള് പലപ്പോഴും വിദ്യാഭ്യാസത്തെ കളികള്ക്കു ചേര്ന്ന സവിശേഷതകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ബന്ധം വിടര്ത്തി നില്ക്കുക എന്നത് വിദ്യാര്ത്ഥികള്ക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുന്നു.
ഈ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകള് ഒരു മാറ്റത്തെ അടിവരയിട്ടു കാണിക്കുന്നു: സ്ക്രീനുകള് ഇനി അപ്രധാനങ്ങളല്ല, മറിച്ച് വിദ്യാഭ്യാസം, സാമൂഹികവല്ക്കരണം, വിനോദം എന്നിവയുടെ കേന്ദ്രബിന്ദുവാണ്. പാഠങ്ങളുടെ സ്ട്രീമിംഗ് മുതല് സമൂഹമാധ്യമ ഉള്ളടക്കങ്ങള് സ്ക്രോള് ചെയ്യുന്നത് വരെ, യുവാക്കള് ഒരു അമിതമായി ബന്ധിതമായിരിക്കുന്ന ഒരു ലോകത്തിലൂടെയാണു സഞ്ചരിക്കുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും, ഈ സര്വ്വവ്യാപിത്വം സുസ്ഥിരതയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങള് ഉയര്ത്തുന്നു. ലോകമെമ്പാടും, ദക്ഷിണാഫ്രിക്കക്കാര് പ്രതിദിനം 9 മണിക്കൂറും 24 മിനിറ്റും എന്ന നിരക്കുമായി മുമ്പില് നില്ക്കുകയാണ്, ഇത് ഡിജിറ്റല് ആശ്രിതത്വത്തിലെ സാംസ്കാരിക വ്യതിയാനങ്ങളെ കാണിക്കുന്നു. ഗെയിമിംഗും സോഷ്യല് മീഡിയയും ആധിപത്യം പുലര്ത്തുമ്പോള് 34% കൗമാരക്കാര് ദിവസവും ഡിജിറ്റല് ഗെയിമുകള് കളിക്കുന്നു, 22% പേര് നാല് മണിക്കൂറില് കൂടുതല് ആരോഗ്യകരമായ ശീലങ്ങള് വളര്ത്തിയെടുക്കുന്നതിന് ഈ രീതികള് മനസ്സിലാക്കുക നിര്ണായകമാണ്.
"നാട്യത്തിൽ നിന്ന് സത്യത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര വേദനാജനകമാണ്. ഡിജിറ്റൽ ലോകത്തെ കൃത്രിമമായ പ്രതിച്ഛായകളിൽ നിന്ന് മാറി സ്വന്തം വ്യക്തിത്വം കണ്ടെത്താൻ യുവാക്കൾക്ക് കഴിയേണ്ടതുണ്ട്."
സാമൂഹികമായി, ഇത് യഥാര്ത്ഥ ജീവിതത്തിലെ ഇടപഴകലുകളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും സോഷ്യല് മീഡിയ വഴിയുള്ള ഒറ്റപ്പെടലോ യാഥാര്ത്ഥ്യബോധമില്ലാത്ത താരതമ്യങ്ങളോ വളര്ത്തുകയും ചെയ്യും. പെരുമാറ്റ പ്രശ്നങ്ങള്, ശ്രദ്ധക്കുറവ്, അക്കാദമിക് ഇടിവ് എന്നിവ പഠനങ്ങള് എടുത്തുകാണിക്കുന്നു. രൂക്ഷമാകുന്ന സന്ദര്ഭങ്ങളില്
"മാതാപിതാക്കളും അധ്യാപകരും യുവാക്കളുടെ സ്ക്രീൻ ഉപയോഗത്തെക്കുറിച്ച് ജാഗരൂകരായിരിക്കണം. നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ഡിജിറ്റൽ ലോകം കുട്ടികളുടെ വ്യക്തിത്വ വികാസത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്."
ADHD യെ അനുകരിക്കുന്ന ലക്ഷണങ്ങള് കാണപ്പെടുന്നു. വളര്ച്ചാപരമായി വിലയിരുത്തിയാല്, വളരെയധികം സ്ക്രീന് സമയം വളര്ച്ചയ്ക്ക് അത്യാവശ്യമായ നിരീക്ഷണ നൈപുണ്യങ്ങളെയും ദൈനംദിന പഠനാനുഭവങ്ങളെയും തടസ്സപ്പെടുത്തിയേക്കാം. ഇതൊരു ദൂഷിതവലയമാണ്: വൈകാരിക ക്ലേശം കൂടുതല് സ്ക്രീന് ഉപയോഗത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, ഈ പ്രക്രിയ ആവര്ത്തിക്കുന്നു. ദുര്ബലരായ കൗമാരക്കാര്ക്ക്, ഇത് സൈബര് ഭീഷണിയിലേക്കോ ദോഷകരമായ ഉള്ളടക്കത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നതിലേക്കോ നയിച്ചേക്കാം, ഇത് ജാഗ്രതയുടെ ആവശ്യകതയ്ക്ക് അടിവരയിടുന്നു.
ഇന്ത്യയുടെ സംഘാതമായ സംസ്കാരം ശക്തമായ കുടുംബസമൂഹബന്ധങ്ങള്ക്ക് പ്രാധാന്യം നല്കുന്നു, ബന്ധങ്ങള് നിലനിര്ത്തുന്നതിന് സ്മാര്ട്ട്ഫോണ് ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. കൂട്ടുകുടുംബ സംവിധാനങ്ങള് നിരന്തരമായ ബന്ധം പുലര്ത്തലിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു, അനുദിനജീവിതാനുഭവങ്ങള് പങ്കുവയ്ക്കുന്നതിനും കൂട്ടായ്മകള് സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിനും ചെറുകിട ബിസിനസുകള് നടത്തുന്നതിനു പോലും 'ഡിജിറ്റല് പൊതുസ്ഥലങ്ങള്' ആയി വാട്ട്സ്ആപ്പ് പോലുള്ള ആപ്പുകള് പ്രവര്ത്തിക്കുന്നു. നഗരഗ്രാമീണ വ്യത്യാസങ്ങളെ മറികടന്ന്, അടുപ്പമുള്ളതും തത്സമയവുമായ ഇടപഴകലുകള് മൊബൈലുകള് എങ്ങനെ പ്രാപ്തമാക്കുന്നു എന്നതില് ഇത് വ്യക്തമാണ്. ഗ്രൂപ്പിന്റെ ഐക്യം ഉയര്ത്തിപ്പിടിക്കുമ്പോള് തന്നെ ഉപയോക്താക്കള്ക്ക് വ്യക്തിത്വം പ്രകടിപ്പിക്കാനും സാധിക്കുന്നു. സോഷ്യല് മീഡിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകള് പരസ്പരമുള്ള ബന്ധത്തില് നിലനില്ക്കാന് സഹായിക്കുന്നു (41.9% ഉപയോക്താക്കളും ഇതാണ് പ്രാഥമികകാരണമായി പറയുന്നത്.) കുടുംബപരമായ കടമകള് പരമപ്രധാനമായ ഒരു സമൂഹത്തില് സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങള് ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും ഇതു സഹായിക്കുന്നു.
"യഥാർത്ഥ സ്നേഹവും സൗഹൃദവും സ്ക്രീനിന് പുറത്താണ്. ഡിജിറ്റൽ സ്ക്രീനുകൾ നൽകുന്ന താൽക്കാലിക സന്തോഷങ്ങൾക്കു പകരം നിലനിൽപ്പുള്ള ബന്ധങ്ങളെ പരിപോഷിപ്പിക്കാൻ യുവാക്കൾ സമയം കണ്ടെത്തണം."
കൂട്ടുകുടുംബങ്ങളില് നിന്ന് അണുകുടുംബങ്ങളിലേക്കുള്ള മാറ്റം സ്മാര്ട്ട്ഫോണിനെ ആശ്രയിക്കുന്നതിന് ആക്കം കൂട്ടി, കാരണം ജോലി ചെയ്യുന്ന മാതാപിതാക്കള്ക്ക് പലപ്പോഴും കുട്ടികളുമായി ഇടപെടുന്നതിനു സമയമില്ല. സുരക്ഷാ ആശങ്കകള്, അക്കാദമിക് സമ്മര്ദ്ദങ്ങള്, കായികവിനോദങ്ങളുടെ കുറവ് എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം ഈ സാംസ്കാരിക മാറ്റം കുട്ടികളുടെ സ്ഥിര വിനോദമാര്ഗമായി സ്ക്രീനുകള് മാറുന്നതിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, ഇത് ആസക്തി പ്രശ്നങ്ങള് വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. മധ്യവര്ഗ കുടുംബങ്ങളില്, ഈ ഉപകരണങ്ങള്ക്കു വിലക്കേര്പ്പെടുത്തുമ്പോള് കുട്ടികളില് അക്രമാസക്തമായി പ്രതികരിക്കുന്നതിലൂടെ ഇത് വെളിപ്പെടുന്നു, ഇത് ഡിജിറ്റല് ആശ്രിതത്വത്തിലേക്കുള്ള വിശാലമായ സാമൂഹിക മാറ്റത്തെ പ്രകടമാക്കുന്നു.
പുരുഷാധിപത്യ ഘടനകള് സ്ത്രീകളുടെ സ്മാര്ട്ട്ഫോണ് ഉപയോഗത്തെ ഗണ്യമായി നിയന്ത്രിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളില്, ഗാര്ഹികത, വിധേയത്വം, വിശുദ്ധി തുടങ്ങിയ മാനദണ്ഡങ്ങള് കുടുംബത്തിനുള്ളിലെ കോളുകളിലേക്ക് ഉപയോഗം പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു. ഉടമസ്ഥതയ്ക്കായി സ്ത്രീകള് പലപ്പോഴും പുരുഷന്മാരെ ആശ്രയിക്കുന്നു. ശേഷി കുറഞ്ഞ ഉപകരണങ്ങള് കൊണ്ടു തൃപ്തരാകുന്നു. വീട്ടിലെ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങള് മൂലം സമയമില്ലായ്മ നേരിടുന്നു, ഇത് ഡിജിറ്റല് നൈപുണ്യങ്ങളും ഉപയോഗവും കുറയ്ക്കുന്നു. രാജസ്ഥാനിലെ ജാതി പഞ്ചായത്തുകള് പോലുള്ള ചില സമൂഹങ്ങളില്, സ്ത്രീകളുടെ ഫോണുകള്ക്ക് നിരോധനം ഉണ്ടാകുന്നത് ഒളിച്ചോട്ടം, സോഷ്യല് മീഡിയയിലൂടെയുള്ള ആത്മപ്രകാശനങ്ങള് അല്ലെങ്കില് ദാമ്പത്യ പ്രശ്നങ്ങള് എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയത്തില് നിന്നാണ്. ഇത് സ്ത്രീകളുടെ സ്വയംനിർണ്ണയാവകാശത്തിനു മേല് യാഥാസ്ഥിതികമായ നിയന്ത്രണങ്ങള് ഉണ്ടെന്ന വസ്തുതയ്ക്ക് അടിവരയിടുന്നു. ദേശീയതലത്തില്, ഇത് സോഷ്യല് മീഡിയ ഉപയോക്താക്കളില് ലിംഗപരമായ വിടവു വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു (65.5% പുരുഷന്മാര്, 34.5% സ്ത്രീകള്).
"സ്മാർട്ട്ഫോൺ ഉപയോഗം ഒരു ശീലമായി മാറുന്നത് പലപ്പോഴും തിരിച്ചറിയപ്പെടാറില്ല. ഇത് നമ്മുടെ ഏകാഗ്രതയെയും ചിന്താശേഷിയെയും മന്ദീഭവിപ്പിക്കുകയും ഒരു സാങ്കൽപ്പിക ലോകത്ത് ജീവിക്കാൻ നമ്മെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു."
കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്കുള്ള ഡാറ്റയും ബജറ്റ് സ്മാര്ട്ട്ഫോണുകളും മൊബൈലിനു മുന്തൂക്കം നല്കുന്ന ഒരു ആവാസവ്യവസ്ഥ സൃഷ്ടിച്ചു, 97.4% ഇന്റര്നെറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും സ്മാര്ട്ട്ഫോണുകള് സ്വന്തമാക്കുകയും അവ ഉപയോഗിച്ച് ശരാശരി 4 മണിക്കൂര് ചെലവഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ലഭ്യത ജനങ്ങളിലെ യുവവിഭാഗത്തെ (ശരാശരി പ്രായം 28.8) വിനോദത്തിലേക്കും (50.4% വീഡിയോകള് കാണുക) സ്വയം മെച്ചപ്പെടുത്തലിലേക്കും നയിക്കുന്നു, പരമ്പരാഗത മിതവ്യയത്തെ വിലകളുടെ താരതമ്യങ്ങളും കിഴിവുകളും പോലുള്ള ഡിജിറ്റല് ഉപഭോഗവുമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്നു.
ഉയര്ന്ന തൊഴിലില്ലായ്മ ഉപയോഗം വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. കാരണം വെറുതെയിരിക്കുന്ന സമയവും ആഗോളമായി ലഭ്യമാകുന്ന ഉള്ളടക്കത്തോടുള്ള ആകര്ഷണവും പരസ്പരം യോജിക്കുമല്ലോ. ഇത് ഇന്ത്യയെ ഇന്ഫ്ളുവന്സര്മാരുടെ കേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റുന്നു. ദൈനംദിന ശീലങ്ങള് ഇത് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു: 84% പേര് ഉണര്ന്നു 15 മിനിറ്റിനുള്ളില് ഫോണുകള് പരിശോധിക്കുന്നു, അവരുടെ ദിവസത്തിന്റെ 31% ഫോണുകള്ക്കായി നീക്കിവച്ചിരിക്കുന്നു, ഇത് മാനസികാരോഗ്യത്തിലും യഥാര്ത്ഥ ജീവിതത്തിലെ ഇടപഴകലുകളിലും സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു.
"ഡിജിറ്റൽ സ്ക്രീനുകൾ യുവതലമുറയുടെ ക്രിയാത്മകതയെ നശിപ്പിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. മറ്റുള്ളവർ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വിനോദങ്ങളിൽ മാത്രം മുഴുകുന്നത് സ്വന്തം കഴിവുകൾ തിരിച്ചറിയാൻ തടസ്സമാകും."
ഇന്ത്യയുടെ ബഹുസാംസ്കാരിക ഘടന ഷെയര്ചാറ്റ്, കൂ തുടങ്ങിയ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലെ ആപ്പുകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു, ഇത് മാതൃഭാഷകളിലെ ഉള്ളടക്കം പ്രാപ്തമാക്കുന്നതിലൂടെ സാംസ്കാരിക പങ്കാളിത്തം വളര്ത്തുന്നു. ഇത് പ്രാദേശിക വിനോദത്തെയും (ഉദാ. സംഗീത വീഡിയോകളിലെ 70% വും പ്രാദേശികഭാഷകളിലുള്ളതാണ്) വിദ്യാഭ്യാസത്തെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ഇത് ഗ്രാമീണ, അര്ദ്ധ പട്ടണ പ്രദേശങ്ങളിലെ വൈവിധ്യമാര്ന്ന തനിമകള്ക്കിടയിലെ പാലങ്ങളായി സ്മാര്ട്ഫോണുകളെ മാറ്റുന്നു.
അവബോധപൂര്വകമായ ഡിജിറ്റല് ഭാവി സ്വീകരിക്കുക
യുവാക്കളെ ശാക്തീകരിക്കുന്നതിന് ബോധപൂര്വകമായ തന്ത്രങ്ങള് ആവശ്യമാണ്. വ്യക്തമായ പരിധികള് നിശ്ചയിച്ചുകൊണ്ട് ആരംഭിക്കുക: ഉറങ്ങുന്നതിന് ഒരു മണിക്കൂര് മുമ്പ് സ്ക്രീനുകള് ഉപയോഗിക്കുന്നതു നിറുത്തുക, ഉപയോഗം നിരീക്ഷിക്കാന് ആപ്പുകള് ഉപയോഗിക്കുക എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദൈനംദിന നിയന്ത്രണങ്ങള് നടപ്പിലാക്കുക. സന്തുലിതാവസ്ഥ പ്രധാനമാണ് കായിക പ്രവര്ത്തനങ്ങള്, വായന, നേരിട്ടുള്ള ഇടപഴകലുകള് തുടങ്ങിയവയിലൂടെ ഡിജിറ്റല് ആധിപത്യത്തെ ചെറുക്കുക. ആരോഗ്യകരമായ ശീലങ്ങള്ക്കു മാതാപിതാക്കള് മാതൃകയാകണം, അവര് അവബോധപൂര്വകമായി ഇടപെടുകയും ഓഫ്ലൈന് പ്രവര്ത്തനങ്ങള് നടത്തുകയും വേണം.
"സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ വ്യാജമായ ജീവിതരീതികൾ കണ്ടു യുവാക്കൾ സ്വന്തം ജീവിതത്തെ വിലയിരുത്തരുത്. അത് ആത്മവിശ്വാസം കുറയ്ക്കാനും അനാവശ്യമായ മത്സരങ്ങൾക്കും വഴിതെളിക്കും."
അളവിനേക്കാള് ഗുണനിലവാരം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക: വിദ്യാഭ്യാസപരമായ ഉള്ളടക്കത്തിനും പരസ്പരബന്ധങ്ങള് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് ഒന്നിച്ചുള്ള കാഴ്ചയ്ക്കും സഹ മുന്ഗണന നല്കുക. ഡിജിറ്റല് പൗരത്വം ചര്ച്ച ചെയ്യുക, ഓണ്ലൈന് വിവരങ്ങളെ വിമര്ശനാത്മകമായി വിലയിരുത്താന് പഠിപ്പിക്കുക എന്നിവ കൗമാരക്കാരുടെ കാര്യത്തില് സ്വീകരിക്കാം. കിടപ്പുമുറികളില് നിന്ന് ഈ ഉപകരണങ്ങള് നീക്കം ചെയ്യുക, ഭക്ഷണത്തിനിടയിലോ കുടുംബപരമായ സമയത്തോ സ്ക്രീന് രഹിതയിടങ്ങള് നിശ്ചയിക്കുക. രക്ഷാകര്തൃ നിയന്ത്രണങ്ങള് (Parental Controls) പോലുള്ള ഉപാധികള് ഉപയോഗപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് അനാവശ്യമായ ഉള്ളടക്കങ്ങള് കുട്ടികളിലെത്തുന്നതു തടയാനാകും.
അതേസമയം തുറന്ന സംഭാഷണങ്ങളിലൂടെ സ്വയം നിയന്ത്രണശീലവും വളര്ത്തുക. ഓര്മ്മിക്കുക, ലക്ഷ്യം നിരോധനമല്ല, ശാക്തീകരണമാണ്. യുവാക്കളെ അവരുടെ യാത്രയില് സ്ക്രീനുകളെ സഹായികളായി ഉപയോഗിക്കാന് പഠിപ്പിക്കുകയാണു ചെയ്യേണ്ടത്. സ്ക്രീനുകള് യുവത്വത്തിന്റെ ഘടനയിലേക്ക് കൂടുതല് ആഴത്തില് ഇറങ്ങുമ്പോള്, നാം പറയുന്നത് വിനാശത്തെക്കുറിച്ചല്ല മറിച്ച്, വിവേചനബുദ്ധി യെക്കുറിച്ചാണ്. നേട്ടങ്ങളെ ആഘോഷമാക്കുന്നതിലൂടെ നാം അപകടസാധ്യതകള് ലഘൂകരിക്കുകയും വെര്ച്വലും അല്ലാത്തതുമായ മേഖലകളില് അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിക്കുന്ന ഒരു തലമുറയെ വളര്ത്തിയെടുക്കുകയുമാണു ചെയ്യുന്നത്.
"ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിൽ ജാഗ്രതയോടെ മുൻപോട്ട് പോകുക എന്നത് ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പല്ല, മറിച്ച് അത്യാവശ്യമാണ്. സ്ക്രീനുകൾക്ക് പിന്നിലെ അപകടങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു വിവേകത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കാൻ നമുക്ക് സാധിക്കണം."
എല്ലാ അംഗങ്ങളെയും അവരുടെ ദൈനംദിന അനുഭവങ്ങള് പങ്കിടാന് ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവരുന്ന സംസാരവേളയും ദിവസത്തില് കുറഞ്ഞത് ഒരു മണിക്കൂറെങ്കിലും സ്മാര്ട്ട്ഫോണുകളെ അകറ്റി നിര്ത്തി എല്ലാവരേയും ദൈവവുമായി ആത്മീയമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പ്രാര്ഥനാസമയവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഒരു അടിസ്ഥാന സാമൂഹിക സ്ഥാപനമെന്ന നിലയില് കുടുംബത്തിന് ഇക്കാര്യത്തില് നേതൃത്വം നല്കാന് കഴിയും. സ്ക്രീനുകളെ ചങ്ങലകളായിട്ടല്ല, മറിച്ച് സൃഷ്ടിയുടെയും ബന്ധത്തിന്റെയും ക്യാന്വാസുകളായി കാണാന് നമുക്ക് യുവാക്കളെ പ്രചോദിപ്പിക്കാം. സാങ്കേതികവിദ്യയുമായി ചേര്ന്നുള്ള സന്തുലിതമായ ഈ നൃത്തത്തില്, പ്രതീക്ഷയുടെ ചക്രവാളം തിളങ്ങുന്നതു നമുക്കു കാണാം.
വലയം വിച്ഛേദിക്കുക
സ്ക്രീന് ആസക്തിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നതിന് ഇന്ത്യയുടെ വൈവിധ്യമാര്ന്ന സാംസ്കാരികവും സാമ്പത്തികവുമായ യാഥാര്ത്ഥ്യങ്ങളെ മാനിക്കുന്ന ഒരു ബഹുമുഖ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. അതിനു സഹായകരമായ ചില നിര്ണായക ഘട്ടങ്ങള് ഇതാ:
1. ഡിജിറ്റല് സാക്ഷരതയും അവബോധവും: സ്കൂളുകളും കോളേജുകളും ഡിജിറ്റല് സ്വാസ്ഥ്യം പാഠ്യപദ്ധതിയില് സംയോജിപ്പിക്കണം, സാങ്കേതികവിദ്യ അവബോധപൂര്വകമായി ഉപയോഗിക്കാന് വിദ്യാര്ത്ഥികളെ പഠിപ്പിക്കണം. ആരോഗ്യകരമായ അതിരുകള് സ്ഥാപിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് പഴയ തലമുറകളെ ബോധവല്ക്കരിക്കാന് സാമൂഹ്യതലത്തിലുള്ള പരിപാടികള്ക്കു കഴിയും.
"സ്ക്രീൻ സമയത്തിന് (Screen Time) കൃത്യമായ നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തുന്നത് നല്ലൊരു ജീവിതരീതിയുടെ ഭാഗമാണ്. പ്രകൃതിയോടും മനുഷ്യരോടും നേരിട്ട് ഇടപഴകാൻ നമുക്ക് സമയം ലഭിക്കണം."
2. രക്ഷാകര്തൃ മാര്ഗ്ഗനിര്ദ്ദേശം: സമതുലിതമായ സ്ക്രീന് ഉപയോഗത്തിനു മാതാപിതാക്കള് മാതൃകയാകുകയും കായികകേളികള് അല്ലെങ്കില് കുടുംബ സംഭാഷണങ്ങള് പോലുള്ള പ്രവര്ത്തനങ്ങള് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും വേണം. ഊണുമുറികള് പോലുള്ള സ്ക്രീന്രഹിതയിടങ്ങള് വീടുകളില് സജ്ജീകരിക്കുന്നത് യഥാര്ത്ഥലോകത്തിലുള്ള ബന്ധങ്ങള് വളര്ത്തിയെടുക്കാനുപകരിക്കും.
3. നയപരമായ ഇടപെടലുകള്: സ്ക്രീന്ടൈം ട്രാക്കറുകള് അല്ലെങ്കില് ആപ്പുകളില് നിര്ബന്ധിത ഇടവേളകള് പോലുള്ള സംവിധാനങ്ങളൊരുക്കുന്നതിനു പ്രോത്സാഹനം നല്കാന് സര്ക്കാരുകള്ക്ക് ടെക് കമ്പനികളുമായി സഹകരിക്കാന് കഴിയും. പുകയില നിയന്ത്രണത്തിനായുള്ള പ്രചാരണങ്ങള്ക്ക് സമാനമായ പൊതുജനാരോഗ്യ പ്രചാരണങ്ങള് അമിത ഉപയോഗത്തിന്റെ അപകടസാധ്യതകള്ക്കു പ്രചാരമേകിയേക്കാം.
മാതാപിതാക്കള് കുട്ടികളെ നോക്കുന്ന ജോലി ഡിജിറ്റല് സ്ക്രീനുകളെ ഏല്പിക്കുന്നതു വര്ധിച്ചതോടെ, രണ്ട് വയസ്സുള്ള കുട്ടികള് പോലും മണിക്കൂറുകളോളം കാര്ട്ടൂണുകളും ഗെയിമുകളും കാണാന് ഇടയായിരിക്കുകയാണ്, ഇത് അവരുടെ വൈജ്ഞാനികവും സാമൂഹികവുമായ വളര്ച്ചക്കു തടസ്സമാകുന്നു.
രാഷ്ട്രം മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോള്, ഒരു സ്ക്രീനിന്റെ തിളക്കം നമ്മുടെ ജീവിതത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുകയാണു ദഹിപ്പിക്കുകയല്ല ചെയ്യേണ്ടതെന്നു നമുക്ക് ഓര്മ്മിക്കാം. സാങ്കേതികവിദ്യ ഒരു അനുഗ്രഹവും ശാപവുമാണ്. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകള്ക്ക് അറിവും അവസരങ്ങളും നല്കി ശാക്തീകരിക്കുന്ന അതേ സ്ക്രീനുകള്, നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കില്, വ്യക്തിപരവും സാമൂഹികവുമായ സ്വാസ്ഥ്യത്തെ ഇല്ലാതാക്കും. സൂക്ഷ്മമായ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗത്തിന്റെ ഒരു സംസ്കാരം വളര്ത്തിയെടുക്കുന്നതിലൂടെ, ഇന്ത്യയ്ക്ക് അതിന്റെ ജനങ്ങളുടെ മാനസികവും വൈകാരികവുമായ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം അതിന്റെ ഡിജിറ്റല് വിപ്ലവത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങള് പ്രയോജനപ്പെടുത്താനും കഴിയും.